Benzerlik öğretisi

Benzerlik öğretisi (doctrine of signatures), bir bitkinin şeklinin, renginin ya da görünüşünün, hangi organa veya hastalığa iyi geleceğinin işareti olduğuna dair inançtır. Kökleri Plinius ve Dioskorides’e kadar uzanır; en çok İsviçreli hekim ve simyacı Paracelsus tarafından geliştirilmiş, özellikle 16. ve 17. yüzyılda Batı’da yaygınlaşmıştır ^[1]. Giambattista della Porta 1588’de yayımlanan “Phytognomonica” adlı kitabında göze benzeyen göz otunu, saç dökülmesine karşı da baldırıkarayı resmetmiştir ^[1].

Öğretinin örnekleri bitki sayısı kadar çoktur: kırmızı köklü kan kökünün dolaşıma, sarı çiçekli karahindibanın sarılığa ve karaciğere, lopları karaciğere benzeyen ciğerotunun karaciğer hastalıklarına iyi geleceği düşünülmüştür ^[2]. adamotunun kökü erkek cinsel organına benzetildiği için kısırlığa çare sayılmıştır ^[2]. Adamotu zehirlidir; burada yalnızca kültürel bir kayıt olarak yer alır.

Biyolog Bradley Bennett’e göre bir bitkinin biçiminin şifalı özelliğinin keşfedilmesini sağladığına dair hiçbir kanıt yoktur; “imzalar” önceden yapılan tahminler değil, sonradan eklenen açıklamalardır ^[3]. Bennett, kalp biçimli yaprakları olan bitkilerden rastgele seçtiği 80 türden yalnızca 3’ünün kalp için kullanıldığını göstermiştir ^[1]. Yine de tat ve koku hesaba katılınca öğretinin bir payı vardır: güçlü kokulu ya da acı bitkiler eski ilaç kitaplarında sık yer alır. Bennett’e göre öğreti en çok, bilginin kuşaktan kuşağa aktarılmasını kolaylaştıran bir hafıza aracı olarak işe yaramıştır ^[3].

İlgili bitkiler

Kaynaklar

1. Emily Miranker, “The Other Language of Flowers: The Doctrine of Signatures”, New York Academy of Medicine
2. Allaire Diamond, “That Signature Look: An Introduction to the Doctrine of Signatures”, Northern Woodlands, Winter 2014
3. Bradley C. Bennett, “Doctrine of Signatures: An Explanation of Medicinal Plant Discovery or Dissemination of Knowledge?”, Economic Botany 61(3), 2007