Bitki Tabanı bağımsız, ticari olmayan bir projedir. Her kayıt aynı kurallarla hazırlanır; bu sayfa o kuralları açıkça yazar ki neye ne kadar güvenebileceğini bil.
Kim hazırlıyor
Edanaz Tınmazlar, sanatçı ve şifalı bitkiler uzmanı. Beyaz yakalı hayatından şifa arayışına düştü ve kendini bitkilerin benzersiz dünyasını anlamaya çalışırken buldu. Dünyanın birçok ülkesinde gezip yaşadıktan sonra Türkiye’ye döndü; köklerini anlamayı ve anlatmayı kendine görev edindi.
Bitki Tabanı’ndaki her kayıt onun tarafından hazırlanır ve aşağıdaki kurallarla kaynaklara dayandırılır.
Hangi kaynakları kullanıyoruz
Resmî bitkisel ilaç değerlendirmeleri: Avrupa İlaç Ajansı Bitkisel Ürünler Komitesi (EMA/HMPC) monografları ve ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi (NCCIH) özetleri.
Sistematik derlemeler ve klinik çalışmalar: Cochrane derlemeleri ve PubMed’de dizinlenen hakemli dergiler.
Bitki adı ve sınıflandırma: Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri’nin Plants of the World Online (POWO) veri tabanı.
Koruma ve ticaret: IUCN Kırmızı Liste ve CITES.
Yasal durum: resmî mevzuat ve BM Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) yayınları.
Geleneksel kullanım: etnobotanik saha çalışmaları ve akademik kitaplar; Anadolu için Turhan Baytop’un Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi kitabı temel başvuru kaynağıdır.
Vikipedi, haber siteleri, aktar ve takviye satıcılarının sayfaları kaynak olarak kullanılmaz.
Kanıt düzeyleri
Klinik
Kontrollü insan çalışmaları ya da resmî olarak onaylanmış bir ilaç kullanımı var.
Sınırlı
Küçük ya da az sayıda insan çalışması var; sonuçlar umut verici ama kesin değil.
Geleneksel
Kullanım kültürel olarak belgelenmiş, ama insan çalışması yok ya da çok az. Bu, bitkinin işe yaramadığı anlamına gelmez; yalnızca bilimin henüz bilmediğini söyler.
Güvenlik etiketleri
Genelde güvenli
Ölçülü ve geleneksel biçimde kullanıldığında ciddi yan etki bildirilmemiş.
Dikkat
İlaç etkileşimi, doz ya da belirli gruplar (hamileler, çocuklar, kronik hastalar) için risk var.
Yüksek risk
Zehirli ya da ciddi yan etkileri olan bitkiler. Kültürel ve tarihî önemleri için yer alırlar; kullanım önerisi değildir.
Yasal durum, güvenlik etiketinden ayrı gösterilir: bir bitki yasak olmadan zehirli, zehirli olmadan yasak olabilir.
Geleneksel bilgiye yaklaşım
Geleneksel kullanımlar, onları yaşatan toplulukların adıyla ve bağlamıyla anlatılır; “Amazon yerlileri” gibi genellemeler yerine Shipibo, Huichol gibi somut adlar kullanılır. Kutsal ve törensel kullanımlar bir tavsiye olarak değil, kültürel bir kayıt olarak yazılır.
Nasıl doğrulanıyor
Her kayıt bir kişi tarafından hazırlanır; şu an bağımsız bir uzman ya da eczacı kayıtları gözden geçirmiyor. Bu yüzden her iddia, sayfanın altında listelenen kaynağa bağlanır ve okuyan herkes onu kendisi kontrol edebilir. Tıbbi bilgiler resmî değerlendirmelerden (EMA, NCCIH) ve sistematik derlemelerden alınır; kaynağı olmayan sağlık iddiası yazılmaz. Bir eczacı ya da farmakognozi uzmanı gözden geçirmeye katılırsa adı bu sayfada ve ilgili kayıtlarda belirtilecek.
Güncelleme ve düzeltme
Her sayfanın altında son gözden geçirme tarihi yazar. Bir hata görürsen ya da yöresel bir kullanım biliyorsan iletisim@bitkitabani.com adresine yaz; düzeltmeler kaynağıyla birlikte kontrol edilip eklenir.
Bağımsızlık
Bitki Tabanı ürün satmaz, reklam almaz, satış ortaklığı (affiliate) bağlantısı kullanmaz ve hiçbir şirketten destek almaz.