20 familya

Bitki familyaları

Familya, bir bitki hakkında adından önce bilgi verir: aynı familyanın üyeleri çoğu zaman benzer bileşik gruplarını taşır, bu yüzden benzer işe yarar ve benzer riskleri paylaşır. Aşağıda Bitki Tabanı’ndaki her familyanın ortak özellikleri, familya düzeyinde dikkat edilecekler ve üyeleri var.

Lamiaceae

Ballıbabagiller familyası · 13 bitki

Dört köşeli gövdesi, karşılıklı yaprakları ve dudak biçimli çiçekleriyle tanınır. Yaprak yüzeyindeki salgı tüylerinde uçucu yağ biriktirir; timol, karvakrol, linalool ve 1,8-sineol gibi monoterpenler bu familyada yaygındır. Mutfakta ve çay olarak kullanılan bitkilerin büyük bölümü buradan gelir.

Kekik · Adaçayı · Melisa · Biberiye · Lavanta · Hayıt · Muña · Ak adaçayı · Nane · Yarpuz · Dağ çayı · Fesleğen · Karabaş otu Familya sayfası →

Solanaceae

Patlıcangiller familyası · 9 bitki

Aynı familyada hem günlük gıdalar hem de en güçlü etkili bitkiler bulunur. Üyelerinin bir bölümü tropan alkaloitleri (atropin, skopolamin, hiyosiyamin) ya da nikotin taşır; bu maddeler sinir sisteminde asetilkolin ve nikotin almaçları üzerinden iş görür.

Banotu · Adamotu · Mapacho · Toé · Tatula · Chiric sanango · Altın çilek · Ashwagandha · Goji Familya sayfası →

Asteraceae

Papatyagiller familyası · 8 bitki

Çiçek sandığımız yapı aslında yüzlerce küçük çiçekten oluşan bir başçıktır. Seskiterpen laktonlar, acı maddeler ve depo karbonhidratı olarak inülin familyada yaygındır.

Papatya · Karahindiba · Pelin · Civanperçemi · Yacón · Ekinezya · Enginar · Deve dikeni Familya sayfası →

Fabaceae

Baklagiller familyası · 6 bitki

Kelebek biçimli çiçekleri ve bakla meyvesiyle tanınır. Kök yumrularındaki bakterilerle havanın azotunu toprağa bağlar. Saponinler, izoflavonlar ve bazı türlerde toksik alkaloitler ya da lektinler bulunur.

Meyan kökü · Çemen otu · Yopo · Copaiba · Keçiboynuzu · Sinameki Familya sayfası →

Malvaceae

Ebegümecigiller familyası · 5 bitki

Müsilaj denen kaygan polisakkaritler bakımından zengindir. Geleneksel kullanımların çoğu bu kaygan tabakanın boğazı ve sindirim yolunu kaplamasına dayanır.

Ihlamur · Ebegümeci · Kakao · Hatmi · Hibiskus Familya sayfası →

Rubiaceae

Kökboyasıgiller familyası · 5 bitki

İndol alkaloitleri ve antrakinon boyalar bu familyanın imzasıdır. Sıtma ilacı kinin de, kahvenin kafeini de, kök boyanın kırmızısı da buradan çıkar.

Chacruna · Kedi tırnağı · Kınakına · Kök boya · Huito Familya sayfası →

Myrtaceae

Mersingiller familyası · 4 bitki

Yaprakları ışığa tutulduğunda görülen saydam bezlerde uçucu yağ taşır; 1,8-sineol ve öjenol familyada yaygındır. Çoğu üyesi hem baharat hem kokulu bitki olarak kullanılır.

Camu camu · Karanfil · Okaliptüs · Mersin Familya sayfası →

Anacardiaceae

Sakızağacıgiller familyası · 3 bitki

Reçine kanalları ve tanen bakımından zengindir; sakız, baharat ve boya veren üyeleri vardır. Urushiol benzeri alkilfenoller familyanın ayırt edici bileşik grubudur.

Sakız ağacı · Sumak · Molle Familya sayfası →

Apiaceae

Maydanozgiller familyası · 3 bitki

Şemsiye biçimli çiçek durumu ve kokulu meyveleriyle tanınır. Anetol ve kumin aldehit gibi uçucu yağ bileşenleri, bir de furanokumarinler taşır.

Rezene · Kimyon · Anason Familya sayfası →

Papaveraceae

Gelincikgiller familyası · 3 bitki

Gövdesi kırıldığında süt ya da renkli lateks verir. İzokinolin alkaloitleri familyanın imzasıdır; morfin de sanguinarin de bu gruptandır.

Haşhaş · Kan kökü · Gelincik Familya sayfası →

Ranunculaceae

Düğünçiçeğigiller familyası · 3 bitki

Taze bitkide bulunan ranunkulin, doku ezildiğinde tahriş edici protoanemonine dönüşür. Familyada izokinolin alkaloitleri de yaygındır.

Çörek otu · Karayılan otu · Altınmühür Familya sayfası →

Rosaceae

Gülgiller familyası · 3 bitki

Beş taç yapraklı çiçekleri ve çok sayıda erkek organıyla tanınır. Tanen bakımından zengindir; meyveleri yenen pek çok türü içerir.

Kuşburnu · Alıç · Mahlep Familya sayfası →

Zingiberaceae

Zencefilgiller familyası · 3 bitki

Toprak altındaki rizomda uçucu yağ ve keskin tatlı maddeler biriktirir: gingeroller ve kurkuminoidler bu familyaya özgüdür.

Zerdeçal · Zencefil · Kakule Familya sayfası →

Arecaceae

Palmiyegiller familyası · 2 bitki

Tek bir büyüme noktasından gelişen gövdesi ve büyük yapraklarıyla ayrılır. Meyveleri yağ asitleri, fitosteroller ve yağda çözünen renk maddeleri bakımından zengindir.

Açaí · Cüce palmiye

Cactaceae

Kaktüsgiller familyası · 2 bitki

Su depolayan etli gövdeleri ve yaprak yerine dikenleriyle tanınır. Bazı türleri fenetilamin alkaloitleri taşır ve And geleneğinde ritüel bitkisi olarak kullanılır.

San Pedro · Peyote

Euphorbiaceae

Sütleğengiller familyası · 2 bitki

Çoğu üyesi kırıldığında beyaz lateks verir. Familya hem temel gıda bitkilerini hem güçlü tahriş edici türleri barındırır.

Sangre de grado · Sacha inchi

Lauraceae

Defnegiller familyası · 2 bitki

Kokulu, derimsi yaprakları olan ağaç ve çalılardan oluşur. Sinnamaldehit ve öjenol gibi uçucu yağ bileşenleri familyada yaygındır.

Defne · Tarçın

Lythraceae

Kınagiller familyası · 2 bitki

Naftokinon boyalar familyanın ayırt edici özelliğidir; kınanın rengini veren lawson bu gruptandır.

Nar · Kına

Rutaceae

Sedefotugiller familyası · 2 bitki

Yapraklarındaki saydam yağ bezleri familyanın en kolay tanınan özelliğidir. Turunçgiller de sedef otu da bu familyadandır; furanokumarin ve uçucu yağ bakımından zengindir.

Sedef otu · Turunç

Sapindaceae

Sabunağacıgiller familyası · 2 bitki

Saponin bakımından zengindir; bazı türlerinin meyvesi suyla çırpıldığında köpürür ve geleneksel olarak sabun yerine kullanılmıştır. Familyanın bir bölümü kafein taşır.

Guaraná · At kestanesi

Kaynaklar

  1. KitapWilliam Charles Evans, Trease and Evans’ Pharmacognosy, 16. baskı, Saunders/Elsevier, 2009
  2. KitapTurhan Baytop, Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi, Nobel Tıp Kitabevleri, 2021 (3. baskı)
  3. Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Lamiaceae

Familya düzeyindeki bileşik grupları farmakognozi el kitabına, taksonomi Kew Plants of the World Online kaydına dayanır.