Kuş

Ne anlatır?

Kuş motifinin anlamı hangi kuş olduğuna göre değişir: Türk halılarında baykuş ve karakarga kötü şansla, kumru, güvercin ve bülbül iyi şansla anılır ^[1]. Uçma yeteneği kuşu evrenin sınırını aşan ruhlarla ilişkilendirir; motif sır saklamayı, haberi, bilgeliği ve uzun yaşamı da anlatır ^[1]. Doğu Karadeniz dokumalarında kuş kimi zaman doğrudan ölenin ruhudur; Kül Tigin yazıtındaki “uçup gitti” ifadesi, ölümün kuşa dönüşüp göğe yükselmek olarak anlaşıldığını gösterir ^[2]. Hakkâri kilimlerinde “Muhabbet Kuşu” mutluluğu, sevinci ve sevgiyi; aynı zamanda özlemi ve haber beklentisini anlatır ^[3]. Dazkırı halısında kuş o kadar belirleyicidir ki “Kuşlu” adıyla ayrı bir halı çeşidi vardır ^[4].

Bağlantılı bitkiler

• Ökse otu: Adını, yapışkan meyvesinden yapılan ve kuş tutmakta kullanılan “ökse”den alır [5]: kuşla bitkiyi birbirine bağlayan en eski pratik.
• Kuşburnu: Kışın meyvesi kuşlara kalan, adı da kuşla anılan bitki.

Aynı temadan

Kaynaklar

1. Naile Rengin Oyman, “Bazı Anadolu Kilim Motiflerinin Sembolik Çözümlemesi”, Arış, 14, 2019, 4–22
2. Keziban Selçuk, Hüseyin Yurttaş, “Doğu Karadeniz Bölgesi Dokumalarında Tespit Edilen Figürlü (Hayvan/İnsan) Motifler Üzerine Bir Deneme”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 26(45), 2020, 558–569
3. Hakkâri Kilimi coğrafi işaret tescil belgesi, Türk Patent ve Marka Kurumu, 2023
4. Dazkırı Halısı coğrafi işaret tescil belgesi, Türk Patent ve Marka Kurumu, No: 629, 2020
5. Fatma Ergun, Didem Deliorman, “Viscum album L. (Ökse Otu) Bitkisinin Kimyasal Bileşimi”, Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, 24(2), 1995, 95–107