Ayı üzümü
Arctostaphylos uva-ursiKinnikinnick, Algonkin dillerinde “karışım” anlamına gelir; ayı üzümü yaprağı bu karışımın en bilinen bileşenidir.
Ayı üzümü nedir?
Ayı üzümü (Arctostaphylos uva-ursi), Ericaceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz, Kuzey Amerika. Kullanılan kısmı: yaprak.
Ayı üzümü ne işe yarar?
Geleneksel kullanımı: Doğu ve Kuzey Anadolu’da yaprağı idrar yolu yanmasında demlenir; aktarlarda “ayı üzümü yaprağı” diye satılır. Bilimsel kanıt düzeyi: sınırlı. EMA ayı üzümü yaprağını hafif idrar yolu enfeksiyonu belirtilerinde, hekim enfeksiyonu dışladıktan sonra kısa süreli geleneksel kullanımda tanır.
Ayı üzümü güvenli mi?
Güvenlik etiketi: dikkat. Bir haftadan uzun ve yılda beş kezden fazla kullanılmamalıdır; hidrokinon karaciğere zarar verebilir. Gebelikte, emzirmede, 18 yaş altında ve böbrek hastalığında kullanılmamalıdır. İdrarı yeşil-kahverengiye boyar.
Geleneksel kullanım
Doğu ve Kuzey Anadolu’da yaprağı idrar yolu yanmasında demlenir; aktarlarda “ayı üzümü yaprağı” diye satılır.
Kurutulmuş yaprakları kinnikinnick adlı törensel içme karışımının temelidir; tütünle ya da tütün yerine pipoda içilir.
Doğada
Karıştırma riski
Kırmızı meyveli yaban mersini (Vaccinium vitis-idaea) çok benzer; yaban mersininin yaprağının altı noktalıdır.
Hazırlama
Yaprak soğuk suda bekletilerek ya da kısa demlenerek hazırlanır; en fazla bir hafta kullanılır.
Bilim ne diyor
EMA ayı üzümü yaprağını hafif idrar yolu enfeksiyonu belirtilerinde, hekim enfeksiyonu dışladıktan sonra kısa süreli geleneksel kullanımda tanır. Arbutin vücutta hidrokinona dönüşür. Almanya’da yapılan bir karşılaştırmalı çalışmada (REGATTA) antibiyotik kadar etkili bulunmamıştır.
Güvenlik
Bir haftadan uzun ve yılda beş kezden fazla kullanılmamalıdır; hidrokinon karaciğere zarar verebilir. Gebelikte, emzirmede, 18 yaş altında ve böbrek hastalığında kullanılmamalıdır. İdrarı yeşil-kahverengiye boyar.
İlaç etkileşimleri
| İlaç ya da madde | Neden önemli |
|---|---|
| İdrarı asitleştiren ilaç ve besinler (C vitamini takviyesi, kızılcık suyu) | Arbutinin etkisini azaltabilir. |
| Karaciğere yük getiren ilaçlar | Hidrokinon karaciğerde ek yük oluşturur. |
Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Ayı üzümü denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.
Kültür köprüsü
Benzer bitkiler
Kaynaklar
- EMA monografisiUvae ursi folium: Avrupa İlaç Ajansı bitkisel ilaç değerlendirmesi
- KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 2. baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 1999.
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Arctostaphylos uva-ursi
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Son gözden geçirme: