Halk hekimliğinden · Muğla (Ula)

Boyacının yanık merhemi

#Halk hekimliği #Tarifler #Yöreden kayıtlar

Muğla Ula’da kök boyacı Recep Tütüncü (1865–1950), boya kazanlarında sık yanık olunca kendi karışımını hazırladı: kiriş otu kökü, palamut meşesinin ince kökleri, hayıt kabuğu ve sakız ağacının reçinesi, bitkisel yağlarla. Bilgi oğluna, sonra torunlarına geçti. Vücudun büyük kısmı yanmışsa hastayı hastaneye gönderiyorlar.

Kaynaktaki tarifTütüncü ailesinin yanık karışımı (kayıttaki hazırlanış)

Malzemeler

Kirişlik (çiriş otu, Asphodelus aestivus) kökü
Piynar meşesinin (Quercus aucheri) kılcal kökleri
Hayıt (Vitex agnus-castus) ağacının dış kabuğu
Sakız ağacının (Pistacia lentiscus) akıtması
Badem yağı, Hint yağı, susam yağı, ayçiçek yağı ve gliserin

Hazırlanışı

Kirişlik kökleri kaynatılıp suyu alınır.
Toprağın iki üç parmak altındaki piynar kökleri ile hayıt kabuğu ayrı ayrı kaynatılır; sakız ağacı kaynatılarak akıtması alınır.
Piynar, hayıt ve sakız ağacı sıvıları karıştırılır; sarı bir sıvı elde edilir ve kirişlik suyu eklenir.
Bu sıvıya yağlar ve gliserin katılarak kremsi bir ham karışım yapılır; bir yıl boyunca kullanılır.

Aile tam ölçüleri açıklamıyor; makalede 7–8 bitki kökü ve çeşitli yağlarla “belirli ölçülerle” hazırlandığı yazıyor.

Dikkat: Bu bir ailenin kuşaktan kuşağa aktardığı uygulamanın kaydıdır, evde denenecek bir yöntem değildir. Yanıkta ilk iş yanan yeri 10–20 dakika ılık akan suyun altında tutmak ve geniş, derin, yüzde, elde ya da çocuktaki yanıklarda hemen sağlık kuruluşuna gitmektir. Aile de vücudun büyük kısmı yanmışsa, ateş ya da kusma varsa hastayı hastaneye gönderiyor.

Kaynak: Fatma Birgili, Muesser Özcan, “Kök Boya Ustasından Bitki Kökleri ile Yanık Uygulaması”, Lokman Hekim Dergisi 2(3), 2012. Bu bir halk kaydıdır, tedavi önerisi değildir.