BT-072 · Rhamnaceae

Cehri

Rhamnus petiolaris ve diğer türler

Kanıt: GelenekselDikkat

Kilimlerdeki yeşilin çoğu tek bir boyadan değil, önce cehri sarısı sonra çivit mavisiyle iki kez boyanmasından gelir.

Diğer adlar: Boya dikeni, Persian berry
Kullanılan kısım: Meyve, kabuk
Bölge: Anadolu ve Akdeniz
Kullanım: Ritüel ve şamanik, Şifa

Fotoğraf: Franz Xaver · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Cehri nedir?

Cehri (Rhamnus petiolaris ve diğer türler), Rhamnaceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz. Kullanılan kısmı: meyve, kabuk.

Cehri ne işe yarar?

Geleneksel kullanımı: Ham meyvelerinden halı ve kilimlerin canlı sarısı elde edilir; sarı, çivitle karıştırılınca yeşil olur. Bilimsel kanıt düzeyi: geleneksel. Antrakinon içerir; bunlar bağırsağı uyararak müshil etkisi yapar.

Cehri güvenli mi?

Güvenlik etiketi: dikkat. Müshil etkisi güçlüdür; uzun süre kullanılırsa bağırsak tembelliği ve tuz kaybı yapar. Gebelikte kullanılmamalıdır.

Geleneksel kullanım

Anadolu

Ham meyvelerinden halı ve kilimlerin canlı sarısı elde edilir; sarı, çivitle karıştırılınca yeşil olur. Kabuğu halk arasında müshil olarak kullanılır.

Avrupa

Akrabası Rhamnus cathartica ve kabuk (Frangula) uzun süre müshil olarak kullanıldı.

Doğada

Nerede yetişir: Orta ve Batı Anadolu’nun kurak yamaçları; eskiden boya için ekilirdi.
Toplama mevsimi: Meyveler yeşilken, Temmuz–Ağustos’ta toplanır.
Yöresel adlar: cehri, cehri dikeni, boya dikeni, Akdiken

Karıştırma riski

Birçok Rhamnus türü benzer görünür ve hepsi müshil etkilidir.

Hazırlama

Meyveler kurutulup boya banyosunda kullanılır.

Bilim ne diyor

Antrakinon içerir; bunlar bağırsağı uyararak müshil etkisi yapar. EMA akrabası Frangula kabuğunu kısa süreli kabızlık için tanır.

Güvenlik

Dikkat

Müshil etkisi güçlüdür; uzun süre kullanılırsa bağırsak tembelliği ve tuz kaybı yapar. Gebelikte kullanılmamalıdır.

İlaç etkileşimleri

İlaç ya da madde	Neden önemli
İdrar söktürücüler, kortizon, meyan kökü	Potasyum kaybını artırır.
Digoksin ve kalp ritmi ilaçları	Düşük potasyum zehirlenme riskini artırır.
Ağızdan alınan ilaçlar	Hızlanan bağırsak geçişi emilimi azaltabilir.

Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Cehri denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.