Mısır, Hindistan, Orta Asya ve Anadolu · Evren, gök ve döngü

Lotus (nilüfer)

Çamurdan doğup güneşte açan çiçek: Mısır’da sabah, Budizm’de aydınlanma, Anadolu seccadelerinde ejderle birlikte.

Ne anlatır?

Eski Mısır’da mavi lotus (Nymphaea caerulea) ilk ışıkla açılır, akşam kapanır; cenaze çelenklerinde kullanılmış, Yukarı Mısır’ın simgesi olmuştur. Bugün “lotus” denen pembe Nelumbo nucifera ise Mısır’a ancak Pers döneminde Hindistan’dan gelmiştir; firavun sanatında görülemez [1]. Budist sanatında lotus Buda’nın simgesidir; Buda hep bir lotusun üzerinde oturur. Karamağaralı’ya göre lotus karanlık çamurdan çıkıp güneşte açar; kökü ölümsüzlüğü, sapı hayatı simgeler. Konya Sırçalı Mescid’den bir seccadede ortada suya yansır gibi simetrik bir lotus ve çevresinde ejder başları vardır; araştırmacı bu birlikteliğin Selçuklu’dan Osmanlı’ya ilahi gücü anlattığını öne sürer [2].

Aynı temadan

Kaynaklar

  1. Véronique Vassal, “La fleur de lotus ou Nelumbo nucifera dans les mosaïques gréco-romaines”, Journal of Mosaic Research 14, 2021
  2. Beyhan Karamağaralı, “Ejder ve Lotus Motifinin Halı Seccadelerdeki İkonografisi”, Arış, 1998

Çizim: Bitki Tabanı, geleneksel motiften yorumlanmıştır.