Yılan

Ne anlatır?

Yılan motifi karşıt güçleri bir arada taşır: yaşam ve ölüm, iyilik ve kötülük, şans ve şanssızlık ^[1]. Anadolu’da hem korkulur hem saygı duyulur; halk masallarında hazinenin bekçisidir, eski Türk anlatılarında ejderha hayat ağacını bekler ^[1]. Selçuklu hastanelerinin taşına işlenen çifte yılan bolluğu, sağlığı ve şifayı anlatır; aynı motif yeraltından gelen hastalığın ve cezanın da işaretidir ^[1]. Dokumada yılan çoğunlukla zikzak, bulut ya da ejder biçiminde yorumlanır; Batı Anadolu zililerinde desenin adı doğrudan “yılan dolandı”dır ^[1]. Hakkâri kilimlerinde “Yılan Tarağı” ya da “Şahmari” adıyla geçer; kuvveti, ölümsüzlüğü ve sonun başlangıcını anlatır ^[2].

Bağlantılı bitkiler

• Karayılan otu: Türkçeye “yılan kökü” adıyla geçmiştir; Kuzey Amerika’da kökü yılan ısırığına karşı kullanılmıştır: motifteki zehir ve panzehir ikiliğinin bitkideki karşılığı.

Aynı temadan

Kaynaklar

1. Filiz Nurhan Ölmez, “Dokumalarda Yılan Motifi”, Art-e Sanat Dergisi, 3(6), 2010, 1–21
2. Hakkâri Kilimi coğrafi işaret tescil belgesi, Türk Patent ve Marka Kurumu, 2023