Yarpuz
Mentha pulegiumAnd’ların muñası ile Anadolu’nun yarpuzu aynı molekülü, pulegonu taşır; iki dağ kültürü benzer kokulu otları benzer dertlere kullanır.
Yarpuz nedir?
Yarpuz (Mentha pulegium), Lamiaceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz, And Dağları. Kullanılan kısmı: yaprak.
Yarpuz ne işe yarar?
Geleneksel kullanımı: Dere kenarlarından toplanıp soğuk algınlığı ve mide için demlenir; yemeklere nane yerine katılır. Bilimsel kanıt düzeyi: geleneksel. Uçucu yağı yüksek oranda pulegon içerir.
Yarpuz güvenli mi?
Güvenlik etiketi: yüksek risk. Uçucu yağ az miktarda bile ölümcül karaciğer hasarı yapabilir. Gebelikte kesinlikle kullanılmamalıdır. Çay olarak da uzun süre ve yoğun içilmemelidir.
Geleneksel kullanım
Dere kenarlarından toplanıp soğuk algınlığı ve mide için demlenir; yemeklere nane yerine katılır.
Tarih boyunca adet söktürücü ve düşük yaptırıcı olarak kullanılmıştır; bu kullanım ölümlere yol açmıştır.
Doğada
Karıştırma riski
Bahçe nanesiyle karıştırılabilir. Yarpuzun kokusu daha keskindir ve çiçekleri yaprak koltuklarında top top dizilir.
Hazırlama
Çok az miktarda demlenir. Uçucu yağı kesinlikle içilmez.
Bilim ne diyor
Uçucu yağı yüksek oranda pulegon içerir. Pulegon karaciğer ve böbrek için zehirlidir; yağın içilmesiyle ölümler bildirilmiştir.
Güvenlik
Uçucu yağ az miktarda bile ölümcül karaciğer hasarı yapabilir. Gebelikte kesinlikle kullanılmamalıdır. Çay olarak da uzun süre ve yoğun içilmemelidir.
İlaç etkileşimleri
| İlaç ya da madde | Neden önemli |
|---|---|
| Karaciğere yük getiren ilaçlar (parasetamol gibi) | Pulegon karaciğer hasarını artırır. |
| Demir takviyeleri | Çayı demir emilimini azaltabilir. |
Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Yarpuz denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.
Kültür köprüsü
Benzer bitkiler
Kaynaklar
- AraştırmaPennyroyal toxicity: measurement of toxic metabolite levels in two cases and review of the literature
- AraştırmaToxicities of Herbal Abortifacients
- KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 2. baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 1999.
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Mentha pulegium
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Son gözden geçirme: