BT-114 · Asteraceae

Deve dikeni

Silybum marianum
Kanıt: SınırlıGenelde güvenli

Mantar zehirlenmesinde kullanılması, bir bitki maddesinin modern acil tıbba girdiği nadir örneklerdendir.

Diğer adlar
Meryem Ana dikeni, milk thistle
Kullanılan kısım
Tohum (meyve)
Bölge
Anadolu ve Akdeniz
Kullanım
Şifa, Besin
Deve dikeni (Silybum marianum): dikenli çanak yapraklar arasında mor çiçek başı
Fotoğraf: Frank Schulenburg · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Kısaca

Deve dikeni nedir?

Deve dikeni (Silybum marianum), Asteraceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz. Kullanılan kısmı: tohum (meyve).

Deve dikeni ne işe yarar?

Geleneksel kullanımı: Halk arasında karaciğer ve sarılık için tohumu öğütülüp yenir; körpe yaprak sapları soyulup yenir. Bilimsel kanıt düzeyi: sınırlı. Tohumdaki silimarin karaciğer üzerine çok çalışılmıştır; EMA hafif hazımsızlıkta geleneksel kullanımda tanır.

Deve dikeni güvenli mi?

Güvenlik etiketi: genelde güvenli. Genelde güvenlidir; ishal ve mide şikâyetleri yapabilir. Papatyagil alerjisi olanlarda alerji yapabilir. Karaciğer hastalığı olanlar tedavilerini değiştirmeden önce hekime danışmalı.

Geleneksel kullanım

Anadolu

Halk arasında karaciğer ve sarılık için tohumu öğütülüp yenir; körpe yaprak sapları soyulup yenir.

Avrupa

Ortaçağda yapraklarındaki beyaz damarların Meryem Ana’nın sütünden kaldığına inanılırdı; adı buradan gelir.

Doğada

Nerede yetişir
Türkiye genelinde tarla kenarları, yol kenarları ve boş araziler.
Toplama mevsimi
Tohumlar Temmuz–Ağustos’ta, başlar kuruyup pamukçuk açınca toplanır.
Yöresel adlar
deve dikeni, Meryem Ana dikeni

Karıştırma riski

Türkiye’de “deve dikeni” adı birçok dikenli bitki için kullanılır. Silybum’u, yapraklarındaki belirgin beyaz damarlar ayırt ettirir.

Hazırlama

Tohum öğütülüp yenir ya da standart silimarin ekstresi olarak alınır; çayı etken maddeyi az çıkarır.

Bilim ne diyor

Tohumdaki silimarin karaciğer üzerine çok çalışılmıştır; EMA hafif hazımsızlıkta geleneksel kullanımda tanır. Karaciğer hastalıklarında kontrollü çalışmaların sonuçları tutarsızdır. Saflaştırılmış silibinin, Avrupa’da ölümcül zehirli mantar zehirlenmesinde hastanede damar yoluyla kullanılır.

Güvenlik

Genelde güvenli

Genelde güvenlidir; ishal ve mide şikâyetleri yapabilir. Papatyagil alerjisi olanlarda alerji yapabilir. Karaciğer hastalığı olanlar tedavilerini değiştirmeden önce hekime danışmalı.

Kültür köprüsü

Enginar

Benzer bitkiler

Karahindiba (Taraxacum officinale): sarı çiçek
BT-022

Karahindiba

Taraxacum officinale
Asteraceae
Kanıt: GelenekselGenelde güvenli
Papatya (Matricaria chamomilla): beyaz-sarı çiçekler
BT-009

Papatya

Matricaria chamomilla
Asteraceae
Kanıt: SınırlıGenelde güvenli
Pelin (Artemisia absinthium): parçalı gümüşi yapraklar
BT-026

Pelin

Artemisia absinthium, A. annua ve diğerleri
Asteraceae
Kanıt: SınırlıDikkat

Kaynaklar

  1. EMA monografisiSilybi mariani fructus: Avrupa İlaç Ajansı bitkisel ilaç değerlendirmesi
  2. NCCIHABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi: kullanım ve güvenlik özeti
  3. KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 2. baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 1999.
  4. Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Silybum marianum

Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Son gözden geçirme:

Bu tarayıcıda saklanır. Google ile giriş yaparsan bütün cihazlarında görünür.
← EnginarAltınmühür →