Gelincik
Papaver rhoeasGelincik tohumları toprakta onlarca yıl canlı kalabilir ve toprak sürülüp ışığa çıkınca çimlenir; savaş alanlarının birden gelincikle kaplanmasının sırrı budur.
30 saniyede Gelincik nedir, ne işe yarar?
Gelincik nedir?
Gelincik (Papaver rhoeas), Papaveraceae familyasından bir bitkidir. Anadolu ve Akdeniz geleneklerinde en çok taç yaprakları, genç yapraklar kullanılır. Gelenekte nasıl kullanılıyor →
Gelincik ne işe yarar?
Bilimsel kanıt düzeyi geleneksel. Gelincik afyon haşhaşının akrabasıdır ama morfin içermez; rhoeadin gibi farklı ve çok daha zayıf alkaloitler taşır. Geleneksel kullanımları aşağıda, yöresiyle birlikte anlatılıyor. Kanıtın ayrıntısı →
Gelincik zararlı mı, kimler kullanmamalı?
Güvenlik düzeyi: genelde güvenli. Çay olarak az miktarda genelde güvenli kabul edilir. Güvenlik ayrıntısı →
Bu sayfada
Geleneksel kullanım
Genç yaprakları ilkbaharda yabani ot olarak toplanır, kavurması ve böreği yapılır. Kurutulmuş taç yapraklarından yapılan çay ve şurup halk arasında öksürük ve uykusuzluk için kullanılır. Adının, kırmızı duvaklı gelini andırmasından geldiği anlatılır.
Birinci Dünya Savaşı’nın Flandre tarlalarında açan gelincikler, Kanadalı hekim John McCrae’nin şiiriyle savaşta ölenlerin simgesi oldu; İngiltere ve Kanada’da Kasım’da yakaya gelincik takılır.
Bilim ne diyor
Gelincik afyon haşhaşının akrabasıdır ama morfin içermez; rhoeadin gibi farklı ve çok daha zayıf alkaloitler taşır. Hafif yatıştırıcı ve öksürük kesici etkisi hayvan çalışmalarına ve geleneksel kullanıma dayanır; insanlarda yapılmış klinik çalışma yoktur. Avrupa’da çay karışımlarına daha çok rengi için katılır.
Güvenlik
Çay olarak az miktarda genelde güvenli kabul edilir. Taze bitkinin çok miktarda yenmesiyle hayvanlarda zehirlenme bildirilmiştir; insanlar için yeterli veri yoktur. Hamileler, emzirenler ve küçük çocuklar kullanmamalıdır. Yatıştırıcı ilaçlarla birlikte alınmamalıdır.
Nasıl hazırlanır
Kurutulmuş taç yapraklarından bir çay kaşığı bir bardak suda 10 dakika demlenir. Genç yapraklar çiçeklenmeden önce pişirilerek yenir.
Doğada ve tanıma
Karıştırma riski
Afyon haşhaşına (Papaver somniferum) benzer ama daha küçük ve tüylüdür, yaprakları derin parçalıdır; haşhaşın yaprakları mavimsi yeşildir ve sapı sarar.
Kültür köprüsü
Kaynaklar
- AraştırmaVariation of alkaloid contents and antimicrobial activities of Papaver rhoeas L. growing in Turkey and northern Cyprus (Pharm Biol 2017)
- AraştırmaIdentification and metabolite profiling of alkaloids in aerial parts of Papaver rhoeas (J Sep Sci 2018)
- KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 3. baskı (yay. haz. F. Baytop Günergun). Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021.
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Papaver rhoeas
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Eklendi: · Son gözden geçirme:
Gelincik için yöresel bir ad, kullanım ya da bir hata mı biliyorsun? Bize yaz →
Ücretsiz e-posta kursu: Şifalı bitkilere başlangıç
7 gün boyunca her sabah kısa, görsel bir ders: kanıtı okumak, doğru demlemek, güvenli kullanmak, doğada toplamak. Sonra her pazar haftanın bitkileri. Yazdırılabilir “Bitki–ilaç etkileşimi kartı” da hediye.
Telegram kanalında her akşam bir bitki → Bildirimle gelir, e-posta gerekmez.
Benzer bitkiler
Aynı derde kullanılan ya da aynı familyadan bitkiler.
