Söğüt
Salix alba, S. purpurea, S. fragilis1828’de söğüt kabuğundan salisin saflaştırıldı; 1897’de Bayer’de Felix Hoffmann asetilsalisilik asidi saf hâlde üretti. Böylece aspirin doğdu.
30 saniyede Söğüt nedir, ne işe yarar?
Söğüt nedir?
Söğüt (Salix alba), Salicaceae familyasından bir bitkidir. Anadolu ve Akdeniz, Kuzey Amerika geleneklerinde en çok kabuk kullanılır. Gelenekte nasıl kullanılıyor →
Söğüt ne işe yarar?
Bilimsel kanıt düzeyi sınırlı. Kabuktaki salisin vücutta salisilik aside dönüşür. Geleneksel kullanımları aşağıda, yöresiyle birlikte anlatılıyor. Kanıtın ayrıntısı →
Söğüt zararlı mı, kimler kullanmamalı?
Güvenlik düzeyi: dikkat. Aspirin ya da salisilat alerjisi olanlar, astımlılar, mide ülseri olanlar, hamileler ve emzirenler kullanmamalıdır. Güvenlik ayrıntısı →
Bu sayfada
Geleneksel kullanım
Söğüt kabuğu halk arasında ateş ve ağrı için kaynatılır; ince dallarından sepet, küfe ve kafes örülür. Mezarlıklara ve su kenarlarına dikilen salkım söğüt yasın simgesidir.
Sümer tabletlerinde ve Mısır papirüslerinde söğüt ağrı ve iltihap için anılır; Hipokrat’a atfedilen metinlerde de geçer. Kuzey Amerika’nın yerli halkları da kendi söğüt türlerinin kabuğunu ağrı ve ateş için kullanırdı.
Bilim ne diyor
Kabuktaki salisin vücutta salisilik aside dönüşür. Sistematik derleme (2009), söğüt kabuğu ekstresinin bel ağrısında orta düzeyde etkili olduğuna dair kanıt bulmuş, osteoartritte ise sonuçları tutarsız bulmuştur. EMA kabuğu kısa süreli bel ağrısında tanır. Etkisi aspirinden yavaş başlar; içerdiği salisilat dozu da aspirine göre çok düşüktür.
Güvenlik
Aspirin ya da salisilat alerjisi olanlar, astımlılar, mide ülseri olanlar, hamileler ve emzirenler kullanmamalıdır. Reye sendromu riski nedeniyle 18 yaşından küçükler, özellikle ateşli viral hastalıklarda, kullanmamalıdır. Kan sulandırıcı kullananlarda kanama riski artabilir.
İlaç etkileşimleri
| İlaç ya da madde | Neden önemli |
|---|---|
| Kan sulandırıcılar (varfarin, aspirin, klopidogrel) | Salisilatlar kanama riskini artırabilir. |
| Ağrı kesiciler (NSAİİ) | Mide yan etkileri toplanabilir. |
| Metotreksat | Salisilatlar metotreksatın atılımını azaltabilir. |
Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Söğüt denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.
Nasıl hazırlanır
Kurutulmuş kabuk soğuk suda bekletilip 5–10 dakika kaynatılır; bugün daha çok standart ekstre olarak kullanılır.
Doğada ve tanıma
Karıştırma riski
Salkım söğüt tıbbi olarak kullanılmaz. Kavaklarla karıştırılabilir; söğüt yaprakları daha uzun ve dardır.
Kültür köprüsü
Kaynaklar
- EMA monografisiSalicis cortex: Avrupa İlaç Ajansı bitkisel ilaç değerlendirmesi
- AraştırmaA systematic review on the effectiveness of willow bark for musculoskeletal pain (Phytother Res 2009)
- AraştırmaThe historical analysis of aspirin discovery, its relation to the willow tree (Cell Prolif 2006)
- KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 3. baskı (yay. haz. F. Baytop Günergun). Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021.
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Salix alba
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Eklendi: · Son gözden geçirme:
Söğüt için yöresel bir ad, kullanım ya da bir hata mı biliyorsun? Bize yaz →
Ücretsiz e-posta kursu: Şifalı bitkilere başlangıç
7 gün boyunca her sabah kısa, görsel bir ders: kanıtı okumak, doğru demlemek, güvenli kullanmak, doğada toplamak. Sonra her pazar haftanın bitkileri. Yazdırılabilir “Bitki–ilaç etkileşimi kartı” da hediye.
Telegram kanalında her akşam bir bitki → Bildirimle gelir, e-posta gerekmez.
Devamını oku
Benzer bitkiler
Aynı derde kullanılan ya da aynı familyadan bitkiler.
