Geleneksel Çin tıbbı

Geleneksel Çin tıbbı, en az 23 yüzyıllık bir sistemdir ve hastalığı yin ile yang arasındaki dengeyi koruyarak önlemeyi ya da tedavi etmeyi amaçlar. Bilinen en eski yazılı kaynağı, MÖ 3. yüzyıldan kalma “Huangdi neijing”dir (Sarı İmparator’un İç Klasiği) ^[1].

Bu sisteme göre bedenin yaşam gücü qi, meridyen denen kanallarda akar. Ağaç, ateş, toprak, metal ve su olmak üzere beş evre (wuxing), dengesizlikleri tanımlamak için kullanılır. Tedaviler arasında binlerce bitkiden hazırlanan karışımlar, akupunktur, kupa ve moksibüsyon vardır; moksibüsyonda genellikle pelin ile aynı cinsten bir Artemisia türünden yapılan koniler akupunktur noktalarında yakılır. Li Shizhen’in 1578’de yayımlanan “Bencao gangmu” adlı eseri 1.892 ilaç ve yaklaşık 11.000 reçete içerir ^[1].

Bazı bitki formülleri 2.200 yılı aşkın süredir kullanılır. Çin’de kullanılan yaklaşık 7.300 şifalı bitki türünden 200’e yakın modern ilaç elde edilmiştir; astımda kullanılan efedrin de ilk kez ma huangdan, yani efedradan ayrıştırılmıştır ^[2].

ginseng bu geleneğin simgesi gibidir. Asya ginsenginin kökü Çin, Kore ve Japonya’da uzun zamandır ilaç olarak kullanılır ve uyarıcı bir çay yapılır. Çinliler onu her derde deva saymış, ama hastalığı iyileştirmekten çok önlemek için kullanmıştır ^[3].

İlgili bitkiler

Kaynaklar

1. Encyclopaedia Britannica: Traditional Chinese medicine
2. Encyclopaedia Britannica: Traditional Chinese medicine, Herbal therapy
3. Encyclopaedia Britannica: Ginseng