BT-074 · Ephedraceae

Efedra

Ephedra sinica, E. major ve diğerleri

Kanıt: KlinikYüksek riskTürkiye’de kısıtlı

Efedrin, 1885’te Japon kimyager Nagai Nagayoshi tarafından ma huangdan saflaştırıldı; bugün de soğuk algınlığı ilaçlarında bulunur.

Diğer adlar: Ma huang, deniz üzümü, oman çayı
Kullanılan kısım: Yeşil sap
Bölge: Asya ve Sibirya
Anadolu ve Akdeniz
Kullanım: Şifa, Ritüel ve şamanik, Zehirli

Fotoğraf: Le.Loup.Gris · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Efedra nedir?

Efedra (Ephedra sinica), Ephedraceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Asya ve Sibirya, Anadolu ve Akdeniz. Kullanılan kısmı: yeşil sap.

Efedra ne işe yarar?

Geleneksel kullanımı: Çin tıbbında ma huang adıyla en az 2.000 yıldır astım, öksürük ve soğuk algınlığı için kullanılır. Bilimsel kanıt düzeyi: klinik. Efedrin ve psödoefedrin içerir; bunlar bronşları açar ve kalbi uyarır.

Efedra güvenli mi?

Güvenlik etiketi: yüksek risk. Tansiyonu ve kalp hızını tehlikeli artırabilir; inme, kalp krizi ve ölümler bildirilmiştir. Yasal durum: Türkiye’de kısıtlı.

Geleneksel kullanım

Asya

Çin tıbbında ma huang adıyla en az 2.000 yıldır astım, öksürük ve soğuk algınlığı için kullanılır.

Orta Asya

Zerdüştlerin kutsal içeceği haoma ve Hint Vedalarının somasının efedra olabileceği tartışılır.

Doğada

Nerede yetişir: Orta Asya ve Çin’in kurak bozkırları; Türkiye’de de kayalık kurak yamaçlarda birkaç türü yetişir.
Toplama mevsimi: Saplar sonbaharda toplanır.
Yöresel adlar: efedra, oman çayı, deniz üzümü, kuzu sıçanı

Karıştırma riski

Atkuyruğuna (Equisetum) benzetilebilir; efedranın saplarında boğumlar daha seyrektir ve kırmızı meyveler verir.

Hazırlama

Sap kaynatılır; günümüzde yalnızca ilaç sanayisi kullanır.

Bilim ne diyor

Efedrin ve psödoefedrin içerir; bunlar bronşları açar ve kalbi uyarır. ABD’de efedralı zayıflama ürünleri ciddi kalp sorunları nedeniyle 2004’te yasaklandı.

Güvenlik

Yüksek risk

Tansiyonu ve kalp hızını tehlikeli artırabilir; inme, kalp krizi ve ölümler bildirilmiştir.

İlaç etkileşimleri

İlaç ya da madde	Neden önemli
Kafein ve diğer uyarıcılar	Kalp krizi ve inme riskini katlar.
MAO inhibitörleri ve antidepresanlar	Tansiyon krizi riski.
Tansiyon ilaçları	Tansiyonu yükselterek etkiyi bozar.
Astım ve soğuk algınlığı ilaçları (psödoefedrin)	Aynı maddeyi içerir; doz üst üste biner.

Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Efedra denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.