Anadolu (Osmanlı) · Bitki motifleri

Goncagül

Tam açılmamış çiçek tomurcuğu; oyada hamile gelinin işareti.

Ne anlatır?

Goncagül, tam açılmamış, tomurcuk hâlindeki çiçeği anlatan motiftir. Hatayi gibi çiçeğin dikey kesiti alınarak üsluplaştırılır; en sade goncagüllerde bile çanak ve taç yaprakları gösterilir ^[1]. 16. yüzyıl İznik çinilerinde hatayi ve pençle birlikte sıkça yer alır ^[1]. Halk sanatında da tomurcuk anlam taşır: bir çiçek ve bir tomurcuktan oluşan “gül oya”yı Kastamonu’da hamile yeni gelinler örter; oyayı görenler, örtenin bebek beklediğini anlar ^[2].

Aynı temadan

Lale Karanfil Servi Hatayi Penç Çift dalagan Salkım söğüt Sümbül Haşhaş tepelik Defne tacı ve zeytin dalı Boteh (şal deseni)Ökse otu ve druidler

Kaynaklar

Nursel Karaca, “Kanuni Sultan Süleyman Türbesi Çinilerinde Yer Alan Tam Üsluplaştırılmış Çiçekler: Hatayi, Penç ve Goncagül”, Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2024
Songül Erdoğan, “Motiflerin Diliyle Aile ve Evlenme Kavramı”, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2026

Çizim: Bitki Tabanı, geleneksel motiften yorumlanmıştır.