Anadolu (Selçuklu, Osmanlı) · Bitki motifleri

Penç

Bir çiçeğin yukarıdan görünüşü: ortada göbek, çevresinde taç yapraklar.

Ne anlatır?

Penç, herhangi bir çiçeğin üstten görünüşünün tam üsluplaştırılmasıyla oluşan, merkezi bir çiçek motifidir: ortada yuvarlak bir göbek, çevresinde taç yapraklar [1][2]. Farsça “berk” yaprak demektir; Farsça sayılarla birleşerek yaprak sayısını anlatır. En çok beş yapraklısı (pençberk) kullanıldığı için motifin adı “penç” (beş) olarak kalmıştır; dört yapraklı penç ise haça benzediği için az kullanılmıştır [1]. Penç tek katlı ya da katmerli çizilebilir ve hatayi ailesinin bir parçası sayılır [2].

Aynı temadan

Kaynaklar

  1. Nursel Karaca, “Türk Çini Sanatında ‘Hatayi’ ve ‘Şakayık’ Motifi Örneğinde Çizim Özellikleri”, OPUS 18(42), 2021
  2. Nursel Karaca, “Kanuni Sultan Süleyman Türbesi Çinilerinde Yer Alan Tam Üsluplaştırılmış Çiçekler: Hatayi, Penç ve Goncagül”, Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2024

Çizim: Bitki Tabanı, geleneksel motiften yorumlanmıştır.