Hatayi
Çiçeğin dikey kesitinden doğan, Orta Asya kökenli üsluplaşmış çiçek.
Ne anlatır?
Hatayi, çeşitli bitkilerin sap, yaprak ve çiçeklerinin ileri derecede üsluplaştırılmasıyla oluşan bir çiçek motifidir; çoğu zaman hangi çiçekten esinlendiği anlaşılamayacak kadar sadeleşmiştir [1][2]. Adını Doğu Türkistan’ın eski adları olan Hata, Hatay ve Hıtay’dan alır; en erken örnekleri 8. ve 9. yüzyıl Uygur duvar resimlerinde görülür ve motif İran yoluyla Anadolu’ya ulaşmıştır [1][2]. Selçuklu ve Beylikler döneminde sade ve küçük çizilen hatayi, 16. yüzyıl Osmanlı sanatında, en çok da İznik çinilerinde, büyük ve gösterişli biçimine kavuştu [1][2]. Çiçeğin yandan, dikey kesitinden çizilen hatayilere “yönlü hatayi” denir; bunlar görünüşlerine göre şakayık, nar çiçeği ve marul çiçeği diye gruplanır. En çok kullanılanı şakayıktır: ortasında “meşime” denen tohum kesesi bulunur [1].
Bağlantılı bitkiler
- Nar: Yönlü hatayilerin bir türü “nar çiçeği” olarak adlandırılır.
Aynı temadan
Kaynaklar
Çizim: Bitki Tabanı, geleneksel motiften yorumlanmıştır.