Çarkıfelek
Passiflora incarnataBatı dillerindeki adı (passion flower), İspanyol misyonerlerin çiçekte İsa’nın çilesinin simgelerini görmesinden gelir; Türkçedeki “çarkıfelek” adı ise çiçeğin dönen bir çarkı andıran şeklinden.
30 saniyede Çarkıfelek nedir, ne işe yarar?
Çarkıfelek nedir?
Çarkıfelek (Passiflora incarnata), Passifloraceae familyasından bir bitkidir. Kuzey Amerika geleneklerinde en çok toprak üstü kısımlar kullanılır. Gelenekte nasıl kullanılıyor →
Çarkıfelek ne işe yarar?
Bilimsel kanıt düzeyi sınırlı. EMA çarkıfeleği hafif stres belirtileri ve uykuya dalmaya yardım için geleneksel kullanımda tanır. Geleneksel kullanımları aşağıda, yöresiyle birlikte anlatılıyor. Kanıtın ayrıntısı →
Çarkıfelek zararlı mı, kimler kullanmamalı?
Güvenlik düzeyi: genelde güvenli. Genelde güvenlidir; uyku hâli ve baş dönmesi yapabilir, araç kullanmadan önce alınmamalıdır. Güvenlik ayrıntısı →
Bu sayfada
Geleneksel kullanım
Güneydoğu ABD’nin yerli halkları (Cherokee gibi) meyvesini yer, kökünü ve yapraklarını yara ve şişlikte kullanırdı. Bölgede “maypop” diye bilinir.
17. yüzyılda Avrupa’ya ulaştı; bugün Avrupa’da kaygı ve uyku sorunları için bitkisel ilaçlarda kullanılır.
Bilim ne diyor
EMA çarkıfeleği hafif stres belirtileri ve uykuya dalmaya yardım için geleneksel kullanımda tanır. Sistematik derleme (2020) kaygı ve ameliyat öncesi gerginlik üzerine olumlu sonuçlar bulmuş, ama çalışmaların küçük ve kısa olduğunu vurgulamıştır. Ameliyattan önce verilen tek dozun kaygıyı azalttığını gösteren plasebolu çalışmalar vardır.
Güvenlik
Genelde güvenlidir; uyku hâli ve baş dönmesi yapabilir, araç kullanmadan önce alınmamalıdır. Hamilelikte kullanılmamalıdır. Alkol, uyku ilaçları ve sakinleştiricilerle birlikte etkisi artabilir.
Nasıl hazırlanır
Kurutulmuş toprak üstü kısımlardan bir çay kaşığı bir bardak kaynar suda 10 dakika demlenir; akşam içilir. Standart ekstre tablet olarak da bulunur.
Doğada ve tanıma
Karıştırma riski
Türkiye’de bahçelerde en sık görülen tür mavi çiçekli Passiflora caerulea’dır; tıbbi tür P. incarnata’dır. Çarkıfelek meyvesi (passion fruit) ise P. edulis’in meyvesidir.
Kültür köprüsü
Kaynaklar
- EMA monografisiPassiflorae herba: Avrupa İlaç Ajansı bitkisel ilaç değerlendirmesi
- NCCIHABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi: kullanım ve güvenlik özeti
- AraştırmaPassiflora incarnata in Neuropsychiatric Disorders: A Systematic Review (Nutrients 2020)
- AraştırmaPreoperative oral Passiflora incarnata reduces anxiety in ambulatory surgery patients (Anesth Analg 2008)
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Passiflora incarnata
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Eklendi: · Son gözden geçirme:
Çarkıfelek için yöresel bir ad, kullanım ya da bir hata mı biliyorsun? Bize yaz →
Ücretsiz e-posta kursu: Şifalı bitkilere başlangıç
7 gün boyunca her sabah kısa, görsel bir ders: kanıtı okumak, doğru demlemek, güvenli kullanmak, doğada toplamak. Sonra her pazar haftanın bitkileri. Yazdırılabilir “Bitki–ilaç etkileşimi kartı” da hediye.
Telegram kanalında her akşam bir bitki → Bildirimle gelir, e-posta gerekmez.
Devamını oku
Benzer bitkiler
Aynı derde kullanılan ya da aynı familyadan bitkiler.
