At kestanesi
Aesculus hippocastanumAt kestanesi Batı Avrupa’ya 1576’da İstanbul’dan götürüldü; Batı dillerindeki “at kestanesi” adı da Osmanlıların tohumu öksüren atlara verdiği anlatısından gelir.
At kestanesi nedir?
At kestanesi (Aesculus hippocastanum), Sapindaceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz. Kullanılan kısmı: tohum (standart ekstre), kabuk.
At kestanesi ne işe yarar?
Geleneksel kullanımı: Adının, Osmanlıların tohumu öksüren ve solunum sıkıntısı çeken atlara vermesinden geldiği anlatılır. Bilimsel kanıt düzeyi: klinik. Cochrane derlemesi (2012), standart at kestanesi tohumu ekstresinin kronik toplardamar yetmezliğinde bacak ağrısını, şişliği ve kaşıntıyı kısa süreli kullanımda plaseboya göre azalttığını bulmuştur; bir çalışmada etkisi kompresyon çorabına yakındır.
At kestanesi güvenli mi?
Güvenlik etiketi: dikkat. Çiğ tohum, kabuk, yaprak ve çiçekler zehirlidir; yenen kestaneyle karıştırılıp yenmesi kusma, ishal ve baş dönmesine yol açar. Yalnızca arındırılmış standart ekstre kullanılır. Mide bulantısı ve kaşıntı yapabilir. Kan sulandırıcı kullananlar, böbrek ya da karaciğer hastaları ve hamileler kullanmadan önce hekime danışmalıdır.
Geleneksel kullanım
Adının, Osmanlıların tohumu öksüren ve solunum sıkıntısı çeken atlara vermesinden geldiği anlatılır. İstanbul’un parklarına, saray ve yalı bahçelerine dikilen ağaçlardandır.
Tohum ekstresi 20. yüzyılda bacaktaki toplardamar yetmezliğinde (şişlik, ağırlık, kramp) kullanılan bir bitkisel ilaç oldu; Almanya’da ve Orta Avrupa’da yaygın olarak kullanılır.
Doğada
Karıştırma riski
Parlak kahverengi tohumu yenen kestaneye (Castanea sativa) benzer. Yenen kestanenin kabuğu sık, ince dikenlidir ve tohumunun ucu sivridir; at kestanesinin kabuğu seyrek, kalın dikenli, tohumu yuvarlak ve uçsuzdur.
Hazırlama
Evde hazırlanmaz. Kullanılan biçim, zehirli eskulini arındırılmış ve aesin (escin) miktarı ayarlanmış standart tohum ekstresidir.
Bilim ne diyor
Cochrane derlemesi (2012), standart at kestanesi tohumu ekstresinin kronik toplardamar yetmezliğinde bacak ağrısını, şişliği ve kaşıntıyı kısa süreli kullanımda plaseboya göre azalttığını bulmuştur; bir çalışmada etkisi kompresyon çorabına yakındır. EMA standart ekstreyi bu kullanımda tanır. Uzun süreli etki ve güvenlik için daha büyük çalışmalar gerekir.
Güvenlik
Çiğ tohum, kabuk, yaprak ve çiçekler zehirlidir; yenen kestaneyle karıştırılıp yenmesi kusma, ishal ve baş dönmesine yol açar. Yalnızca arındırılmış standart ekstre kullanılır. Mide bulantısı ve kaşıntı yapabilir. Kan sulandırıcı kullananlar, böbrek ya da karaciğer hastaları ve hamileler kullanmadan önce hekime danışmalıdır.
İlaç etkileşimleri
| İlaç ya da madde | Neden önemli |
|---|---|
| Kan sulandırıcılar (varfarin, aspirin, klopidogrel) | Kanama riskini artırabileceği düşünülür; birlikte kullanım hekim kontrolünde olmalıdır. |
| Şeker ilaçları | Kan şekerini düşürebileceğine dair hayvan verileri vardır; şeker düzenli izlenmelidir. |
Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan At kestanesi denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.
Kültür köprüsü
Benzer bitkiler
Kaynaklar
- EMA monografisiHippocastani semen: Avrupa İlaç Ajansı bitkisel ilaç değerlendirmesi
- NCCIHABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi: kullanım ve güvenlik özeti
- AraştırmaPittler & Ernst, Cochrane 2012: Horse chestnut seed extract for chronic venous insufficiency
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Aesculus hippocastanum
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Eklendi: · Son gözden geçirme:
Her gün yeni bir bitki: Instagram’da @bitkitabani