BT-122 · Juglandaceae

Ceviz

Juglans regia

Kanıt: KlinikGenelde güvenli

Ceviz ağacının kökünden ve yapraklarından toprağa geçen juglon başka bitkilerin büyümesini engeller; bu yüzden ceviz altında domates gibi bitkiler zor yetişir.

Diğer adlar: Ceviz ağacı, koz, walnut, gerdu
Kullanılan kısım: Meyve (iç), yaprak, yeşil kabuk
Bölge: Anadolu ve Akdeniz
Asya ve Sibirya
Kullanım: Besin, Şifa

Fotoğraf: JLPC · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Ceviz nedir?

Ceviz (Juglans regia), Juglandaceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz, Asya ve Sibirya. Kullanılan kısmı: meyve (iç), yaprak, yeşil kabuk.

Ceviz ne işe yarar?

Geleneksel kullanımı: Yeşil ceviz kabuğu ve yaprakları yün ve halı için kahverengi boya verir; kınayla birlikte saçı koyulaştırmak için de sürülür. Bilimsel kanıt düzeyi: klinik. Cevizin kendisi iyi araştırılmıştır: kontrollü çalışmaların meta-analizi (2018), düzenli ceviz yemenin toplam ve LDL kolesterolü düşürdüğünü göstermiştir.

Ceviz güvenli mi?

Güvenlik etiketi: genelde güvenli. Ceviz alerjisi olanlar için ağır alerji riski taşır. Yeşil kabuktaki juglon cildi kahverengiye boyar ve tahriş edebilir. Yaprak çayının uzun süreli ve yüksek miktarda içilmesi için güvenlik verisi yoktur; hamilelikte önerilmez.

Geleneksel kullanım

Anadolu

Yeşil ceviz kabuğu ve yaprakları yün ve halı için kahverengi boya verir; kınayla birlikte saçı koyulaştırmak için de sürülür. Yeşil cevizden reçel yapılır. Yaprak çayı halk arasında kan şekeri ve egzama için içilir.

İran ve Orta Asya

Ceviz yaprağı İran halk hekimliğinde şekere karşı kullanılan bitkilerin başında gelir. Kafkasya’da cevizli soslar ve yeşil ceviz reçeli mutfağın temelidir.

Doğada

Nerede yetişir: Bütün Anadolu’da bahçe ve köy ağacıdır; yabani hâli Kafkasya’dan Orta Asya’ya uzanan dağ ormanlarında yetişir.
Toplama mevsimi: Yeşil reçellik ceviz Haziran’da, kabuğu sertleşmeden; yapraklar Haziran–Temmuz’da; meyve Eylül–Ekim’de toplanır.
Yöresel adlar: ceviz, koz, goz

Karıştırma riski

Siyah ceviz (Juglans nigra) ayrı bir türdür; kabuğu daha kalın, içi daha sert tatlıdır.

Hazırlama

Kurutulmuş yapraktan bir tatlı kaşığı bir bardak suda 10 dakika demlenir ya da kaynatılıp dıştan kompres yapılır. Meyvesi çiğ ya da kavrularak yenir.

Bilim ne diyor

Cevizin kendisi iyi araştırılmıştır: kontrollü çalışmaların meta-analizi (2018), düzenli ceviz yemenin toplam ve LDL kolesterolü düşürdüğünü göstermiştir. Yaprak için kanıt daha zayıftır; EMA ceviz yaprağını yalnızca hafif cilt iltihaplarında ve aşırı terlemede dıştan geleneksel kullanımda tanır. Yaprak ekstresinin tip 2 diyabette kan şekerine etkisini inceleyen az sayıda küçük çalışma vardır.

Güvenlik

Genelde güvenli

Ceviz alerjisi olanlar için ağır alerji riski taşır. Yeşil kabuktaki juglon cildi kahverengiye boyar ve tahriş edebilir. Yaprak çayının uzun süreli ve yüksek miktarda içilmesi için güvenlik verisi yoktur; hamilelikte önerilmez.

Kültür köprüsü

Rehber: Kolesterol ve tansiyon →

Benzer bitkiler

BT-018

Meyan kökü

Çemen otu

Trigonella foenum-graecum

Fabaceae

Kanıt: SınırlıDikkat

BT-075

Kenevir

Kaynaklar

EMA monografisiJuglandis folium: Avrupa İlaç Ajansı bitkisel ilaç değerlendirmesi
AraştırmaEffects of walnut consumption on blood lipids and other cardiovascular risk factors: meta-analysis (Am J Clin Nutr 2018)
AraştırmaWalnut (Juglans regia) leaf extract on glycemic control and lipid profile in type 2 diabetes: a systematic review (Clin Nutr Res 2022)
KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 2. baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 1999.
Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Juglans regia

Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Eklendi: 23 Ekim 2026 · Son gözden geçirme: 22 Ekim 2026

Her gün yeni bir bitki: Instagram’da @bitkitabani

Bu tarayıcıda saklanır. Google ile giriş yaparsan bütün cihazlarında görünür.