Güz çiğdemi
Colchicum autumnale ve diğer türlerTürkiye’de sık görülen Ailevi Akdeniz Ateşi’nin (FMF) ilacı kolşisin, bu çiçekten keşfedilmiştir.
Güz çiğdemi nedir?
Güz çiğdemi (Colchicum autumnale ve diğer türler), Colchicaceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz. Kullanılan kısmı: soğan ve tohum (yalnızca ilaç sanayisi).
Güz çiğdemi ne işe yarar?
Geleneksel kullanımı: Halk arasında romatizma ve gut için kullanılmış, bu da zehirlenmelere yol açmıştır. Bilimsel kanıt düzeyi: klinik. Bitkiden elde edilen kolşisin, gut ve Ailevi Akdeniz Ateşi’nin (FMF) bugün de temel ilacıdır.
Güz çiğdemi güvenli mi?
Güvenlik etiketi: yüksek risk. Bütün bitki ölümcül zehirlidir. Yaprakları yabani sarımsak ya da pırasaya, çiçekleri safrana benzetilerek zehirlenmeler yaşanır. Belirtiler saatler sonra başlar.
Geleneksel kullanım
Halk arasında romatizma ve gut için kullanılmış, bu da zehirlenmelere yol açmıştır. Sonbaharda çayırlarda yapraksız açan pembe-mor çiçekleriyle bilinir.
Adını, zehirli otlarıyla ünlü Kolhis (Doğu Karadeniz kıyıları) bölgesinden alır.
Doğada
Karıştırma riski
Safran çiçeği ve yenebilir bahar çiğdemi (Crocus) ile karıştırılır. Güz çiğdeminin çiçeğinde 6 erkek organ bulunur, Crocus’ta 3.
Hazırlama
Hiçbir şekilde ev ilacı olarak hazırlanmamalıdır.
Bilim ne diyor
Bitkiden elde edilen kolşisin, gut ve Ailevi Akdeniz Ateşi’nin (FMF) bugün de temel ilacıdır. Ancak bitkideki miktar ayarlanamadığı için bitki kendisi ölümcüldür.
Güvenlik
Bütün bitki ölümcül zehirlidir. Yaprakları yabani sarımsak ya da pırasaya, çiçekleri safrana benzetilerek zehirlenmeler yaşanır. Belirtiler saatler sonra başlar.
İlaç etkileşimleri
| İlaç ya da madde | Neden önemli |
|---|---|
| Kolşisin kullananlar | Bitki aynı zehri içerir; aşırı doz belirtileri katlanır. |
| Makrolid antibiyotikler (klaritromisin), bazı mantar ilaçları, statinler | Kolşisin yıkımını yavaşlatır ya da kas hasarı riskini artırır. |
Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Güz çiğdemi denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.
Kültür köprüsü
Benzer bitkiler
Kaynaklar
- AraştırmaColchicine: an ancient drug with novel applications
- AraştırmaAcute poisoning with autumn crocus (Colchicum autumnale L.)
- KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 2. baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 1999.
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Colchicum autumnale
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Son gözden geçirme: