Hodan
Borago officinalisÇiçeği beş köşeli bir yıldız şeklindedir; İngilizcede “starflower” diye anılır ve arıcılar için en değerli nektar bitkilerindendir.
30 saniyede Hodan nedir, ne işe yarar?
Hodan nedir?
Hodan (Borago officinalis), Boraginaceae familyasından bir bitkidir. Anadolu ve Akdeniz geleneklerinde en çok yaprak, çiçek, tohum yağı kullanılır. Gelenekte nasıl kullanılıyor →
Hodan ne işe yarar?
Bilimsel kanıt düzeyi sınırlı. Hodan tohumu yağı gama-linolenik asit (GLA) bakımından zengindir. Geleneksel kullanımları aşağıda, yöresiyle birlikte anlatılıyor. Kanıtın ayrıntısı →
Hodan zararlı mı, kimler kullanmamalı?
Güvenlik düzeyi: dikkat. Yaprak, çiçek ve saplar karaciğere zarar veren pirolizidin alkaloitleri içerir. Güvenlik ayrıntısı →
Bu sayfada
Geleneksel kullanım
Ege ve Akdeniz’de genç yaprakları ıspanak gibi pişirilir, börek ve gözlemeye katılır; mavi çiçekleri salataları süsler. Halk arasında öksürük ve ateş için çiçek çayı içilir.
Ortaçağda hodan çiçeğinin şaraba konup cesaret versin diye haçlı şövalyelerine içirildiği anlatılır. Eski bir Latince sözde hodan kendini “ben hep neşe getiririm” diye tanıtır.
Bilim ne diyor
Hodan tohumu yağı gama-linolenik asit (GLA) bakımından zengindir. Romatoid artritte eklem ağrısını biraz azaltabileceğini gösteren küçük çalışmalar vardır; egzamada ise Cochrane derlemesi faydasını gösterememiştir. Yaprak ve çiçeklerin geleneksel kullanımları için klinik kanıt yoktur.
Güvenlik
Yaprak, çiçek ve saplar karaciğere zarar veren pirolizidin alkaloitleri içerir. Ara sıra yemek olarak yenmesi genelde sorun yaratmaz, ama düzenli çay içmek ya da çok miktarda yemek önerilmez. Takviye olarak yalnızca “pirolizidin alkaloitsiz” (PA-free) etiketli tohum yağı kullanılmalıdır. Hamileler, emzirenler, karaciğer hastaları ve çocuklar kullanmamalıdır.
İlaç etkileşimleri
| İlaç ya da madde | Neden önemli |
|---|---|
| Kan sulandırıcılar | GLA kanama eğilimini artırabilir; yağ kapsülleri ameliyattan önce bırakılmalıdır. |
| Karaciğere yük bindiren ilaçlar | Pirolizidin alkaloitleri karaciğer hasarı riskini artırır. |
| Fenotiyazinler ve bazı nöbet ilaçları | GLA içeren yağlarla nöbet eşiğinin düşebileceğine dair raporlar vardır. |
Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Hodan denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.
Nasıl hazırlanır
Genç yapraklar az miktarda pişirilerek yenir. Tohumdan elde edilen hodan yağı kapsül olarak satılır.
Doğada ve tanıma
Karıştırma riski
Aynı aileden karakafes (Symphytum) ve sığırdili (Anchusa) da pirolizidin alkaloidi içerir; karakafes kökü özellikle zararlıdır.
Kültür köprüsü
Kaynaklar
- AraştırmaA systematic review and quality assessment of case reports of adverse events for borage, coltsfoot and comfrey (Fitoterapia 2020)
- AraştırmaBorage (Drugs and Lactation Database, NCBI)
- AraştırmaBorago officinalis L.: A Review on Extraction, Phytochemical, and Pharmacological Activities (Chem Biodivers 2024)
- KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 3. baskı (yay. haz. F. Baytop Günergun). Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021.
- Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Borago officinalis
Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Eklendi: · Son gözden geçirme:
Hodan için yöresel bir ad, kullanım ya da bir hata mı biliyorsun? Bize yaz →
Ücretsiz e-posta kursu: Şifalı bitkilere başlangıç
7 gün boyunca her sabah kısa, görsel bir ders: kanıtı okumak, doğru demlemek, güvenli kullanmak, doğada toplamak. Sonra her pazar haftanın bitkileri. Yazdırılabilir “Bitki–ilaç etkileşimi kartı” da hediye.
Telegram kanalında her akşam bir bitki → Bildirimle gelir, e-posta gerekmez.
Devamını oku
Benzer bitkiler
Aynı derde kullanılan ya da aynı familyadan bitkiler.
