BT-077 · Polygonaceae

Işgın

Rheum ribes
Kanıt: GelenekselDikkatAşırı toplanıyor

Işgın Doğu Anadolu’da baharın simgesidir; mevsiminde yollarda demet demet satılır.

Diğer adlar
Uçkun, yabani ravent, rhubarb
Kullanılan kısım
Gövde (sap), kök
Bölge
Anadolu ve Akdeniz
Asya ve Sibirya
Kullanım
Besin, Şifa
Işgın (Rheum ribes): iri kırışık yapraklar
Fotoğraf: Zeynel Cebeci · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Kısaca

Işgın nedir?

Işgın (Rheum ribes), Polygonaceae familyasından bir bitkidir. Kullanıldığı gelenekler: Anadolu ve Akdeniz, Asya ve Sibirya. Kullanılan kısmı: gövde (sap), kök.

Işgın ne işe yarar?

Geleneksel kullanımı: Baharın ilk günlerinde toplanan sapları soyulup tuzla çiğ yenir; ekşi tadıyla Van, Bitlis ve Hakkâri’nin bahar sofrasının parçasıdır. Bilimsel kanıt düzeyi: geleneksel. Kökü antrakinon içerir ve müshil etkisi vardır.

Işgın güvenli mi?

Güvenlik etiketi: dikkat. Yapraklar yüksek oranda okzalik asit içerir ve zehirlidir; yalnızca sap yenir. Böbrek taşı olanlar dikkatli olmalıdır.

Geleneksel kullanım

Doğu Anadolu

Baharın ilk günlerinde toplanan sapları soyulup tuzla çiğ yenir; ekşi tadıyla Van, Bitlis ve Hakkâri’nin bahar sofrasının parçasıdır. Kökü halk arasında müshil olarak kullanılır.

İran ve Orta Asya

Kökü ve sapları şeker ve sindirim şikâyetleri için kullanılır.

Doğada

Nerede yetişir
Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun 1.000–3.000 metre arasındaki kayalık dağ yamaçları.
Toplama mevsimi
Saplar Nisan–Mayıs’ta, karlar erirken toplanır.
Yöresel adlar
ışgın, uçkun, rıbes, ışkın

Karıştırma riski

Yapraklar zehirlidir; sadece soyulmuş saplar yenmelidir.

Hazırlama

Saplar soyulup çiğ yenir, turşusu ya da reçeli yapılır.

Bilim ne diyor

Kökü antrakinon içerir ve müshil etkisi vardır. EMA akrabası Çin raventi (Rheum palmatum) kökünü kısa süreli kabızlık için tanır.

Güvenlik

Dikkat

Yapraklar yüksek oranda okzalik asit içerir ve zehirlidir; yalnızca sap yenir. Böbrek taşı olanlar dikkatli olmalıdır.

İlaç etkileşimleri

İlaç ya da maddeNeden önemli
Böbrek taşı eğilimiOkzalik asit taş oluşumunu artırabilir.
MüshillerKökün müshil etkisi eklenir.

Bu liste eksiksiz değildir. Düzenli ilaç kullanıyorsan Işgın denemeden önce eczacına ya da hekimine sor.

Koruma durumu

Bahar aylarında yoğun toplama, bazı bölgelerde popülasyonları azaltıyor.

Sürdürülebilir alternatif: Sapları kesip kökü yerinde bırakmak bitkinin yeniden sürmesini sağlar.

Benzer bitkiler

Kaynaklar

  1. AraştırmaWhat we already know about rhubarb: a comprehensive review
  2. AraştırmaRheum ribes extracts on insulin resistance in type 2 diabetes: a randomized controlled trial
  3. KitapBaytop T. Türkiye’de Bitkiler ile Tedavi: Geçmişte ve Bugün. 2. baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 1999.
  4. Botanik kayıtKew Plants of the World Online: Rheum ribes

Hazırlayan: Edanaz Tınmazlar · Son gözden geçirme:

Bu tarayıcıda saklanır. Google ile giriş yaparsan bütün cihazlarında görünür.