Kültür köprüsü 6 · Banotu ve Toé

Tropan alkaloitlerinin karanlık yüzü

Banotu, adamotu ve toé aynı zehirli alkaloitleri taşır. Üç coğrafyada da hem şifa hem büyü bitkisi sayıldılar.

Harita: Natural Earth (kamu malı). Noktalar bölgeyi temsil eder, kesin toplama yerini değil.

Yan yana

	Banotu	Toé
Latince adı	Hyoscyamus niger	Brugmansia suaveolens, B. arborea ve diğerleri
Familya	Solanaceae	Solanaceae
Bölge	Anadolu ve Akdeniz	Amazon, And Dağları
Kullanılan kısım	Tohum, yaprak	Yaprak, çiçek
Kullanım	Zehirli, Ritüel ve şamanik, Tütsü ve koruma	Ritüel ve şamanik, Zehirli
Bilimsel kanıt	Geleneksel	Geleneksel
Güvenlik	Yüksek risk	Yüksek risk
Türkiye’de yasal durum	Özel bir kısıt yok	Özel bir kısıt yok

Banotu

Anadolu

Halk arasında diş ağrısında tohumu közde yakılıp dumanı ağza çekilirdi; buna “diş kurdu” düşürmek denirdi. Zehirli olduğu bilinir.

Avrupa

Orta Çağ’da “cadı merhemlerinin” bileşeni olarak anılır. Almanya’da biraya katılırdı; 1516 Bira Saflık Yasası’nın nedenlerinden birinin bu olduğu düşünülür.

Bilim: Hiyosiyamin ve skopolamin gibi tropan alkaloitleri içerir. Bu maddeler bugün bulantı, kramp ve göz muayenesi ilaçlarının kaynağıdır; ama bitkinin kendisinde doz ayarlamak imkânsızdır.

Güvenlik: Bütün bitki zehirlidir. Ağız kuruluğu, ateş, sanrı, çarpıntı ve ölüme yol açabilir. Yanlışlıkla toplanıp yenmesiyle zehirlenmeler bildirilmiştir.

Banotu sayfasının tamamı →

Toé

Amazon

Bazı Amazon şifacıları kehanet ve teşhis için toé’yi ayahuasca’ya ekler; birçok şifacı ise onu bile fazla tehlikeli bulur.

And

Yaprakları haricen romatizma ve şişliklere sarılır.

Bilim: Skopolamin ve atropin içerir. Bu maddeler deliryum, unutkanlık ve sanrıya yol açar.

Güvenlik: Bütün bitki ölümcül zehirlidir. Türkiye’de süs bitkisi olarak satılır; çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutulmalı.

Toé sayfasının tamamı →

Son gözden geçirme: 21 Ekim 2026

Diğer köprüler

Bütün köprüler ve harita →