Adaçayı ile dağ çayı arasındaki fark
Anadolu’nun birçok yöresinde dağ çayına da “adaçayı” denir; bu yüzden ikisi sık sık karıştırılır. Oysa farklı cinslerden iki bitkidir: adaçayı Salvia, dağ çayı ise Sideritis cinsine aittir.
Yan yana
| Adaçayı | Dağ çayı | |
|---|---|---|
| Latince adı | Salvia fruticosa | Sideritis türleri |
| Familya | Lamiaceae | Lamiaceae |
| Bölge | Anadolu ve Akdeniz | Anadolu ve Akdeniz |
| Kullanılan kısım | Yaprak | Çiçekli toprak üstü kısımlar |
| Kullanım | Şifa, Besin | Şifa, Besin |
| Bilimsel kanıt | Sınırlı | Geleneksel |
| Güvenlik | Dikkat | Genelde güvenli |
| Türkiye’de yasal durum | Özel bir kısıt yok | Özel bir kısıt yok |
Başlıca farklar
- Adaçayının yaprakları gri yeşil ve kadifemsidir, kokusu keskindir. Dağ çayı ise çiçekli dallarıyla, sarımsı çiçek başaklarıyla kurutulur.
- Adaçayı tuyon içerdiği için uzun süre ve yüksek miktarda içilmemeli; gebelikte, emzirmede ve epilepside önerilmiyor. Dağ çayı çay olarak genelde güvenli kabul ediliyor.
- Avrupa İlaç Ajansı adaçayını ağız ve boğaz iltihabında, dağ çayını soğuk algınlığına bağlı öksürükte ve hafif mide şikâyetlerinde geleneksel kullanımda tanıyor.
- Dağ çayının bazı türleri endemik ve yabanda aşırı toplanıyor; kültürü yapılmış bitki tercih edilmeli.
Hangisi, ne zaman?
Boğaz için gargara adaçayının işi. Kış boyunca her gün içilecek bir çay arıyorsan, tuyon içermeyen dağ çayı daha uygun.
Bilim ne diyor?
Adaçayı: EMA, adaçayını (Salvia officinalis) ağız ve boğaz iltihabı ile aşırı terleme için geleneksel kullanımda tanır. Anadolu türü sineol bakımından zengindir ve genelde daha az tuyon içerir.
Dağ çayı: EMA dağ çayını soğuk algınlığına bağlı öksürüğü ve hafif mide-bağırsak şikâyetlerini rahatlatmada geleneksel kullanımda tanır; bu tanıma klinik çalışmaya değil, uzun kullanım geçmişine dayanır. Laboratuvarda antioksidan ve iltihap giderici etkiler gösterilmiştir. İnsanlarda yapılmış az sayıda küçük çalışma vardır; bunlar dikkat ve bilişsel işlevler üzerine sınırlı sonuçlar verir.
Güvenlik
Adaçayı: Tuyon içerdiği için uzun süre ve yüksek dozda kullanılmamalı. Gebelik, emzirme ve epilepside önerilmez.
Dağ çayı: Çay olarak genelde güvenli kabul edilir. Yeterli veri olmadığı için hamilelikte, emzirirken ve küçük çocuklarda kullanılması önerilmez. Yabanda aşırı toplama bazı endemik türleri tehdit eder; kültürü yapılmış bitkiden üretilen çay tercih edilmelidir.
İlaç etkileşimleri
Adaçayı: Nöbet ilaçları (antiepileptikler) (Tuyon nöbet eşiğini düşürebilir; yüksek dozda ilacın etkisini zayıflatabilir); Şeker ilaçları (Kan şekerini düşürebilir; ilaçla birlikte hipoglisemi riski); Yatıştırıcılar ve uyku ilaçları (Etkiyi artırabilir).
Son gözden geçirme: